Definitieve stopzetting en ontmanteling van een kerncentrale

Jaar

Dagen

Uren

Minuten

Seconden

Het Koninklijk Besluit van 31 januari 2003 over de geleidelijke uitstap uit kernenergie bepaalt dat Doel 3 in 2022 sluit, en Tihange 2 in 2023. Na de sluiting van een centrale start eerst de fase van DSZ (Definitieve StopZetting). Daarna volgt de ontmanteling. Alles gebeurt onder toezicht van het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle. Electrabel zal uiteraard tot de allerlaatste dag de veiligheid blijven garanderen.

Definitieve stopzetting

Vijf fases

Tijdens de Definitieve Stopzetting wordt alle splijtstof uit de centrale verwijderd, afgekoeld en opgeslagen in speciale containers. De stopzetting gebeurt in 5 fases, die samen meerdere jaren duren.

DSZ in vijf stappen:

Duurtijd Wat gebeurt er dan in Doel 3?
+/- 1 maand Eerst wordt de reactor ontladen en de splijtstof overgebracht naar de desactivatiedokken. Het gaat hier om gekende standaardoperaties die ook worden uitgevoerd tijdens normale onderhoudsperiodes van de centrales. Op het einde van deze stap is alle splijtstof uit de reactor verwijderd.

+/- 6 maanden

Na de ontlading van de reactor vindt een reiniging van de nucleaire installaties plaats. Hiervoor moeten op voorhand nieuwe aansluitingen worden gemaakt op de installaties om de chemische producten te laten circuleren. Bedoeling hiervan is zoveel mogelijk de radioactiviteit te verwijderen van de installaties. Dit maakt nadien het ontmantelen van de installaties makkelijker en verkleint ook de hoeveelheid radioactief afval. Tijdens deze periode gelden speciale veiligheidsmaatregelen, in het bijzonder op het vlak van milieu, klassieke veiligheid en stralingsbescherming. Dit is een zeer belangrijke fase in het stopzettingsproject. Op het einde van deze fase kunnen een aantal installaties definitief buiten dienst gesteld worden.

+/- 53 maanden

De splijtstofelementen in de desactivatiedokken kunnen pas na 3 à 4 jaar koeling in de daarvoor voorziene containers en in de gebouwen voor opslag van gebruikte splijtstof geplaatst worden. Op het einde van deze fase is alle splijtstof in containers afgevoerd naar de opslaggebouwen.

+/- 4 maanden

In deze fase worden de splijtstofdokken gereinigd en de laatste filters, harsen, afval en effluenten verwijderd.

  De huidige planning gaat ervan uit dat de ontmanteling onmiddellijk na de fase van Definitieve Stopzetting kan starten. Een vijfde fase is voorzien indien de ontmantelingsvergunning nog niet verkregen zou zijn of indien geopteerd wordt voor een simultane ontmanteling van de eenheden. De duurtijd van deze fase hangt af van de beslissingen en acties die nog genomen moeten worden op strategisch vlak bij verschillende betrokken instanties.

Tijdens elk van de 5 fases moet Electrabel vanzelfsprekend de nucleaire veiligheid blijven garanderen. Bepaalde kringen en installaties blijven daarom in dienst. Naarmate de Definitieve Stopzettingsperiode vordert, zijn er minder en minder veiligheidsinstallaties nodig. Die zal Electrabel dus geleidelijk aan uitschakelen.

 

Ontmanteling

Het grootste project ooit

Na de Definitieve Stopzetting volgt de ontmanteling. Dit wordt, na de bouw van een kerncentrale, het grootste project dat Electrabel ooit uitvoerde.

De ontmanteling vereist een specifieke vergunning van het FANC en bestaat uit verschillende fases: van de demontage van de installaties en de verwijdering van de componenten tot de decontaminatie om de gebouwen en het terrein vrij te geven. Na de ontmanteling van alle centrales moeten de sites van Doel en Tihange evolueren naar een terrein dat voor andere activiteiten kan worden gebruikt. Dit project zal naar schatting zo’n 10 jaar duren.

Een kerncentrale ontmantelen gaat onvermijdelijk gepaard met afval. Vooral klassiek bouwafval, want slechts een klein gedeelte van het materiaal is radioactief. Meestal kan dit afval gedecontamineerd worden, waarna het hergebruikt wordt of als klassiek afval behandeld wordt. Het radioactief afval wordt opgeslagen en verwerkt. Om dit veilig en efficiënt te doen, versterkt Electrabel de huidige faciliteiten op de sites van Doel en Tihange.

Voor de opslag van de gebruikte splijtstof plant Electrabel de komende jaren nieuwe SF²-gebouwen.

 

Financiering via de nucleaire provisies

De financiering van de ontmanteling en de opslag en berging van het radioactief afval is wettelijk bepaald. Electrabel moet hiervoor de nodige bedragen voorzien, de zogenaamde ‘nucleaire voorzieningen’. Het beheer van die provisies staat onder toezicht van de Commissie voor Nucleaire Voorzieningen. Die bestaat uit hoge ambtenaren van de Belgische financiële instellingen (Nationale Bank, Administratie der Thesaurie, CREG, Algemene Directie Energie …) en uit de adviserende leden Synatom, FANC (Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle) en NIRAS (Nationale Instelling voor Radioactief Afval en Verrijkte Splijtstoffen).

De nucleaire voorzieningen worden beheerd door Synatom, onder toezicht van de Belgische overheid. Het geld wordt op verschillende manieren geïnvesteerd. Synatom is wettelijk verplicht om minstens de uitgaven van de komende 3 jaren cash beschikbaar te hebben.

Overeenkomstig de wetgeving moet er om de 3 jaar een herziening gedaan worden van de nucleaire provisies. Bedoeling is periodiek te evalueren of de voorziene spaarpot effectief voldoende is voor het dekken van de ontmanteling van de centrales en de opslag en berging van het radioactief afval. De laatste herziening dateert van december 2019. Electrabel neemt als professionele nucleaire uitbater haar verantwoordelijkheid. In december 2019 maakte ze bekend 2,1 miljard euro extra te zullen storten in de zogenaamde nucleaire spaarpot. Op die manier ziet de huidige verdeling van de nucleaire provisies er zo uit:

  • 6,1 miljard euro voor de ontmanteling van de kerncentrales
  • 7,4 miljard euro voor het beheer van gebruikte splijtstof

 

Levenscyclus kerncentrale

Levenscyclus kerncentrale